Studia i Materialy "Miscellanea Oeconomicae" 1/2017, I

Tradycyjny model przedsiębiorstwa zakłada, że celem jego działalności jest maksymalizacja zysku. Teorię tą najłatwiej weryfikować na przykładzie przedsiębiorstw, w których posiadanie kapitału i zarządzanie jest skupione w rękach właściciela. Ponosi on wówczas pełną odpowiedzialność za podejmowane decyzje oraz stara się osiągnąć możliwie największe korzyści finansowe. Analiza działania takich przedsiębiorstw musi jednak uwzględniać pewne cechy osobowości właściciela związane ze sposobem podejmowania decyzji oraz priorytetami celów działalności. O tym, jak w rzeczywistości ludzie podejmują decyzje mówi system twierdzeń zwany behawioralną (psychologiczną) teorią decyzji. Na podstawie obserwacji procesów podejmowania decyzji i doświadczeń psychologowie sformułowali kilka teorii próbujących odpowiedzieć na pytanie: w jaki sposób ludzie wybierają cele działania? Najbardziej znaczącą jest teoria użyteczności i ściśle z nią powiązana – teoria satysfakcji. Miernikiem zysku są pieniądze, zatem rozważając problem maksymalizacji zysku należy uwzględnić funkcję użyteczności pieniędzy. Problem ten poruszał już D. Bernoulli wskazując, że funkcja użyteczności pieniądza jest funkcją logarytmiczną obiektywnej wartości pieniądza. Z kolei G. Cramer zaproponował potęgową funkcję użyteczności już posiadanych pieniędzy. Późniejsze badania E. Galanta (1962) i S. Stevensa (1966) wykazały, że użyteczność pieniędzy wygrywanych jest najczęściej funkcją potęgową o wykładniku 0,5. Z badań tych wynikają dwa ważne wnioski:
-przy takiej samej bezwzględnej wartości zysku i straty, znacznie silniej odczuwamy tą drugą;
-satysfakcja z takiej samej bezwzględnej wartości zysku maleje wraz z ilością już posiadanych pieniędzy.
Uwzględniając powyższe wnioski możemy skonstatować, że maksymalizacja zysku jest celem nadrzędnym jedynie w pewnych granicach określonych osobowością przedsiębiorcy. Po przekroczeniu tych granic priorytetowymi stają się inne cele.
Badania empiryczne rzeczywistych procesów podejmowania decyzji wskazują również, że ludzie nie koniecznie kierują się postulatami wynikającymi z teorii decyzji racjonalnych. Dostrzeżono, iż na podejmowane decyzje duży wpływ ma otoczenie decydenta. Przyjmując powyższe behawioryści odrzucają powszechnie przyjęte w ekonomii założenie o dążeniu przedsiębiorstw do poszukiwania rozwiązań optymalnych. Sugerują natomiast, że menedżerowie poszukują rozwiązań satysfakcjonujących, często znacznie odległych od rozwiązań optymalnych. Postulują, aby przedsiębiorstwo traktować jako specyficzną koalicję uczestników o konfliktowych oczekiwaniach. Członkami tej koalicji są w szczególności: menedżerowie, pracownicy, udziałowcy, dystrybutorzy i konsumenci. Efektem wewnętrznego układu sił i nacisku różnych członków koalicji są cele przedsiębiorstw, do których behawioryści zaliczają najczęściej: produkcję, zapasy, sprzedaż, udział w rynku, zysk. W zależności od aktualnej konfiguracji sił wewnętrznych to samo przedsiębiorstwo w różnych okresach działalności może mieć różne cele zasadnicze. Ponieważ jedynie zysk pozwala sprawnie funkcjonować i rozwijać się przedsiębiorstwu oraz skutecznie realizować inne cele, stąd też w behawioralnej teorii przedsiębiorstwa pojawia się koncepcja zadowalającego minimum. Zgodnie, z którą obiekt stojący przed rozwiązaniem problemu otwartego poszukuje raczej rozwiązań zadowalających niż optymalnych.
Kolejny numer Miscellanea Oeconomicae. utrzymany jest w dotychczasowej konwencji. Wydaje się, iż przyjęta formuła została zaakceptowana, przynajmniej przez tych, którzy chcą właśnie tu publikować swoje artykuły. Wyrazem tego jest spora ilość artykułów dotykających problemów z pogranicza gospodarki – zarządzania – socjologii.
Artykuły zakwalifikowane do druku zgrupowano w cztery działy:
-gospodarka;
-logistyka;
-zarządzanie bezpieczeństwem;
-miscellanea.
Mamy nadzieję, że aktualny numer spotka się z przychylnym przyjęciem przez czytelników i będzie inspiracją do refleksji nad poruszanymi problemami.

Studia i Materialy "Miscellanea Oeconomicae" 1/2017, I - okładka