Studia i Materialy "Miscellanea Oeconomicae" 4/2017, I

Badania empiryczne rzeczywistych procesów podejmowania decyzji stały się podstawą do opracowania behawioralnej teorii organizacji. Wynika z nich, że ludzie przy podejmowaniu decyzji nie koniecznie kierują się postulatami wynikającymi z teorii decyzji racjonalnych. Ponadto dostrzeżono, iż na podejmowane decyzje duży wpływ ma otoczenie decydenta. Przyjmując powyższe założenia behawioryści odrzucają powszechnie przyjęte w ekonomii założenie o dążeniu organizacji do poszukiwania rozwiązań optymalnych. Sugerują natomiast przyjęcie założenia, że menedżerowie zarządzający organizacjami, poszukują rozwiązań satysfakcjonujących, często znacznie odległych od rozwiązań optymalnych. Postulują, aby organizację traktować jako specyficzną koalicję uczestników o konfliktowych oczekiwaniach.
Istotne znaczenie w behawioralnej teorii organizacji ma koncepcja luzu organizacyjnego. U jej podstaw leży przekonanie, że ogólna efektywność większości organizacji kształtuje się poniżej ich potencjalnych możliwości. Oznacza to, iż realizując swoje cele organizacja nie wykorzystuje w pełni swoich możliwości. Niewykorzystany potencjał to właśnie ów luz organizacyjny. W założeniach klasycznej teorii ekonomii przyjmuje się, że luz organizacyjny wynosi zero przynajmniej w stanie równowagi. Założenie to pozwala rozpatrywać organizację jako układ w pełni obserwowalny i sterowalny. Działanie takich układów (systemów) możemy wiernie opisać w postaci modeli matematycznych, które pozwalają na wyznaczenie rozwiązań optymalnych. Wprowadzenie założenia o występowaniu luzu organizacyjnego, którego nie jesteśmy w stanie oszacować, powoduje, że organizacja zaczyna jawić się jako obiekt jedynie częściowo obserwowalny i sterowalny. Dla takich obiektów nie istnieje możliwość sformułowania sterowania optymalnego. Czego konsekwencją jest odrzucenie koncepcji optymalizacji, jako niemożliwej do spełnienia w warunkach rzeczywistych organizacji. Jednocześnie koncepcja luzu organizacyjnego sugeruje, iż istnieje możliwości poprawy ich wyników finansowych bez zatrudniania dodatkowych czynników.
Luz organizacyjny pozwala również na przezwyciężanie sytuacji kryzysowych. Rodzi się on w czasach dobrobytu, gdy niezbyt wiele uwagi przykładamy do efektywności, ponieważ uzyskiwane efekty są w pełni satysfakcjonujące. Sytuacje trudne wymagają zaangażowania dodatkowego potencjału organizacji, który tkwi właśnie w „luzie organizacyjnym”. Problemem jednak jest świadomość kierownictwa jego istnienia i umiejętność wykorzystania w sytuacjach trudnych. Zarządzanie kryzysowe to nie tylko kierowanie organizacją w trudnych sytuacjach to również umiejętność budowy nadwyżkowego potencjału organizacji, który będzie wykorzystany w trudnych sytuacjach.
Znaczna część artykułów w oddawanym w ręce czytelników numerze czasopisma dotyczy właśnie tego problemu – budowy potencjału wykorzystywanego w trudnych sytuacjach. Nie brakuje w nim również artykułów dotyczących gospodarki, zarządzania i logistyki. Mamy nadzieję, że prezentowane artykuły będą inspiracją do własnych poszukiwań badawczych czytelników.

Dr hab. inż. prof. UJK Jarosław Prońko

Studia i Materialy "Miscellanea Oeconomicae" 4/2017, I - okładka